محمد بن حمزة الفناري ( ابن الفناري )

مقدمهء مترجم 36

مصباح الأنس ( پيوند استدلال و شهود در كشف اسرار وجود صدرالدين قونوى ) ( فارسى )

اتفاق مبانى و استحكام مباحث عرفانى در درجهء اول قرار دارد . فهم آثار قونوى با آنكه عالىترين مباحث عرفانى را در عبارات كوتاه خالى از اطناب مملّ و ايجاز مخلّ در سلك تحرير آورده ؛ بسيار مشكل است ، چون در كليه مباحث عاليه داراى افكارى عميق و محققانه است . قونوى با آنكه در آثار خود به تشريح و تقرير كلمات استاد يگانه خود - شيخ اكبر ابن عربى - پرداخته و نيز خليفه و جانشين و اداره كنندهء حوزه عرفانى شيخ اعظم و شارح كلمات و مروّج افكار استاد خود است ؛ داراى استقلال فكرى است ؛ لذا آثار او با وجود آثار مفصل و عظيم ابن عربى ؛ داراى مرتبت و مقام خاص است و سه اثر بىنظير وى بخصوص مفتاح الغيب و فكوك و نصوص ؛ از كتب درسى عرفان و مورد توجه افكار صوفيه ؛ و از همان زمان تأليف جزو كتب درسى و مورد بحث و تحقيق و توجه قرار گرفتند ، و از عالىترين كتب غير درسى در عرفان كه به واسطه اشتمال بر مهم‌ترين مسائل عرفان مورد توجه ارباب معرفت و اساتيد علم توحيد قرار گرفته تفسير او بر سورهء فاتحه - به نام اعجاز البيان - و نفحات او است كه تمامى واردات قبلى او مىباشد ، و اين كتابها در رتبه‌اى قرار دارند كه هيچ اثرى در اين باب جاى آنها را نمىگيرد . حوزهء درسى قونوى در قونيه بود كه گاهى هم به نحو سيار در شام و مصر و بعض ديگر از نواحى برقرار مىشد ، از اين حيث در دوران تصرف بىنظير بود و بزرگترين اساطين و مدرسان و مؤلفان عرفان از اين حوزه كسب فيض و معرفت نموده‌اند و بزرگترين تلاميذ او از ايران براى كسب معرفت از محضر او بخدمتش شتافته بودند . اوحدى مراغه‌اى و فخر الدين عراقى و قطب الدين شيرازى و سعيد الدين فرغانى و عفيف الدين تلمسانى و مؤيد الدين جندى و شمس الدين ايكى و جمعى ديگر از افاضل نامدار جزو تربيت‌يافتگان از محضر پرفيض او هستند . وجود جمعى از فضلاى فارسى زبان سبب شد كه استاد به فارسى تدريس مىكرد و بعضى از همين اساتيد عالىترين اثر خود را به زبان فارسى نوشته‌اند و